Elektrik Devreleri: Ohm Yasası + Seri/Paralel
Akım, voltaj ve direncin dansı
1. Tek direnç — Ohm yasası
Ohm yasası: V = I · R. Voltajı arttırırsan akım artar; direnci arttırırsan akım düşer. Lambanın parlaklığı akım büyüklüğüne göre değişir. Çok fazla akım → lamba yanar (5 A üstü).
Özet
Voltaj (V), akım (I) ve direnç (R) — elektriğin üç temel kavramı. Aralarındaki ilişki çok basit: **V = I · R**. Devreler **seri** veya **paralel** bağlanır; seri'de aynı akım her elemandan geçer, paralel'de aynı voltaj her dala uygulanır. Ev tesisatı paraleldir — bu yüzden bir lamba yanınca diğerleri çalışır.
Detay
Alman fizikçi **Georg Ohm** 1827'de teller arasındaki kantitatif ilişkiyi keşfetti: kuvvet (voltaj) ile akış (akım) arasında bir orantı sabiti var — buna **direnç** dedi. V = I·R formülü modern elektrik mühendisliğinin temel taşıdır. Devre bağlantı türü davranışı değiştirir: **seri** bağlantıda elemanlar arda arda sıralanır, akım aynı kalır ama voltaj her dirence düşer. **Paralel** bağlantıda her eleman pile bağımsız erişir, voltaj sabit ama akım dağılır. Kirchhoff'un iki yasası bu sistemleri bir araya getirir: bir düğüme giren akımların toplamı çıkanlara eşittir (akım yasası), bir devre döngüsündeki voltaj düşüşleri pilin voltajına eşittir (voltaj yasası). Bu üç kural — Ohm + iki Kirchhoff — her elektronik devreyi çözer.