Plüton
Sürgün edilen cüce gezegen
Özet
Plüton, Güneş Sistemi'nin en uzak köşelerinden birinde, Neptün'ün ötesindeki **Kuiper kuşağı**'nda bulunan buzlu bir cüce gezegendir. 76 yıl boyunca "9. gezegen" sayıldı, 2006'da **cüce gezegen** statüsüne düşürüldü. 2015'te NASA'nın **New Horizons** uzay aracı ilk kez yakından fotoğrafladı — yüzeyinde devasa bir **kalp şeklinde buz ovası** keşfedildi.
Detay
Plüton 1930'da, 24 yaşındaki **Clyde Tombaugh** tarafından Lowell Gözlemevi'nde keşfedildi — Amerika'nın bulduğu tek "gezegen"di. Çapı sadece 2.376 km (Ay'dan küçük!), kütlesi Dünya'nın %0.2'si. **Yörüngesi çok eksantriktir (e ≈ 0.25)** ve Neptün'ün yörüngesini kesişir; bu yüzden 1979–1999 arasında Neptün'den daha yakındı. 2006'da Uluslararası Astronomi Birliği'nin yeni "gezegen" tanımı (yörünge bölgesini temizlemiş olma şartı) Plüton'u sınıflandırmadan düşürdü: Kuiper kuşağında binlerce benzer cisimle yörüngesini paylaşır. New Horizons'ın 2015'teki yakın geçişi cisim hakkındaki bilgimizi tamamen yeniledi: aktif jeoloji, ince azot atmosferi, karmaşık iklim ve devasa buz dağları. Ay'ı **Charon** o kadar büyük ki ikisi ortak bir kütle merkezi (barycenter) etrafında döner — Güneş Sistemi'nde gerçek anlamda "çift cüce gezegen" sayılabilecek tek sistem.